bulgaristanKomşudaki fırsatlar Türk yatırımcılar için büyük bir potansiyel niteliğinde,işte Bulgaristan’da yatırım yapılacak alanlar ve Bulgar hükümetinin yatırımcılara teşvikleri..B üyeliğiyle birlikte dünyanın birçok ülkesinden yatırımcıya ev sahipliği yapan Bulgaristan, gelişmekte olan pazarıyla Türk işadamlarına göz kırpıyor.Üretim maliyetlerinin düşüklüğü, coğrafi koşulları ve AB’nin sunduğu avantajlar, Bulgaristan’ı Türkiye için de önemli hale getiriyor.

İşte Bulgaristan’a yatırım yapılacak sektörler, avantajları ve izlenecek yol planı.

Türkiye’de herhangi bir şehre gidilebilecek kadar yakın bir ülke olan komşumuz Bulgaristan, AB üyeliğiyle birlikte hedeflerini büyüttü. Üyelik sonrası hızla gelişen ve yeni yatırımları çekebilecek düzenlemelere giden Bulgaristan, Türkiye için de önemli bir pazar. Ülke, adeta yeniden inşa ediliyor. 2007′de AB’ye giren ve aldığı fonlarla kalkınma atağına geçen komşumuzda, inşaattan enerjiye, altyapı yatırımlarından turizme kadar hemen her sektörde büyük yatırım fırsatı var.

Türkiye’nin önemli ticari ortaklarından Bulgaristan, AB üyeliğiyle, Türkiye’nin Avrupa’ya açılan kapısı olma pozisyonunu daha da güçlendirdi. Balkanların coğrafi merkezi konumunda olan ülke, bir milyondan fazla Türk nüfusuyla ayrıcalıklı bir konumda bulunuyor. Türkiye’nin Avrupa ülkeleriyle yapılan ticaretinde, karayolu ile taşınan büyük bir bölümünün, Bulgaristan güzargahını kullanması ve İstanbul, Kocaeli, Bursa gibi Türkiye’nin sanayi ve üretim merkezlerine olan yakınlığı da bir başka avantaj.

İşte avantajlar ve öne çıkan özellikler
Bulgaristan’ın 2007 yılında AB’ye üye olması, Türk işadamlarının bu ülkeye bakışını pozitif anlamda etkiledi. AB üyesi olması nedeniyle ikili ticarette gümrük vergilerinin sıfırlanması, Bulgaristan’da kurumlar ve gelir vergisi oranlarının yüzde 10’a düşürülmesi, Bulgaristan’ı Türk yatırımcıları gözünde daha da cazip hale getirdi. İşte tüm bu özellikleri nedeniyle Bulgaristan, en çok Türk yatırımcısı çeken ülkelerden biri. Bu durum resmi istatistiklerle de çok kolay görülebilir. Bulgaristan’da faaliyet gösteren yabancı firmalar arasında Türk firmaları önemli bir yer ediniyor. Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası’na kayıtlı Türk sermayeli Bulgar firması sayısı 1.250’yi aştı. Türk şirketlerinin Bulgaristan’da temsilcilik sayısı ise 118’i buldu. Bulgar Yatırım Ajansı’nın verilerine göre Bulgaristan’da Türk sermayeli şirket yatırımları sayısı yaklaşık 200, şahıs yatırımı sayısı ise 12 bin civarında.

ATAĞA KALKAN AB ÜLKESİ
Bulgaristan ekonomisi, bütçe dengesinin sağlanması ve kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılasına oranını rekor derecede düşürme konusunda, son derece başarılı bir ülke. Avrupa’daki global krize kadar hızlı ekonomik büyüme sağlayan Bulgaristan, AB ile arasındaki gelir farkını az da olsa azalttı Üretkenliğin artırılarak, ekonominin daha sağlam bir yapıya kavuşması halinde, özellikle işsizlik konusunda istenilen rakamlara ulaşılabilir.

Bulgaristan ekonomisinde bu gelişmeler yaşanırken Türkiye ile Bulgaristan arasındaki ticaret hacmi de her geçen gün daha fazla artıyor. Önde gelen Türk şirketlerinin Bulgaristan’da yatırımları var. Ülkenin altyapısının sağlamlaştırılmasında da Türk şirketlerinin imzası var.

Bulgaristan 1990′lı yıllarda yaşadığı politik türbülanslar ve ekonomik dönüşüm sürecinde yaşanan sıkıntılara karşın, 2007 yılının Ocak ayında Avrupa Birliği üyesi olarak yeni bir safhaya geçiş yaptı. 7,3 milyon nüfusu ve 38,5 milyar Euro gayrisafi yurt içi hasılası olan Bulgaristan, Türkiye’nin de ticari ilişkilerini geliştirdiği ülkeler arasında yer alıyor. İki ülke arasında ticaret hacmi geçen yıl sonu itibarı ile 2 milyar 800 milyon Euro düzeyinde. Bu miktar, 2005 yılında yaklaşık 1 milyar 900 milyon Euro seviyelerinde bulunuyordu. İki ülke arasındaki ticari ilişkilere geçmeden önce Bulgaristan ekonomisindeki makro gelişmelere bakmakta fayda var.

AB’de en düşük kamu borç yüküne sahip ülke
Bulgaristan, 90′lı yılların ortalarından itibaren makro ekonomik dengenin sağlanması ve de büyümenin teşviki için gerekli hamleleri yaptı. Mali dengenin sağlanması konusunda önemli adımlar atıldı. 2004 ile 2008 yılları arasında mali fazla verildi ve herhangi bir ekonomik sarsıntı halinde koruma kalkanı oluşturuldu. Dünya Bankası verileri göre 2000 yılında gayri safi yurt içi hasılasının yüzde 70′i düzeyinde bulunan kamu borç yükü başarılı bir şekilde 2010 yılında yüzde 16.3′e kadar düşürüldü (Bulgaristan Maliye Bakanlığı verilerine göre halen yüzde 16.5 olan kamu borç yükünün yüzde 6.2′sini iç borç, yüzde 8.8′ini dış borç, yüzde 1.4′ünü ise hükümetin ödemeyi taahhüt ettiği borç miktarı teşkil ediyor). Bulgaristan, bugün Avrupa Birliği’nde en düşük kamu borç yüküne(oranına) sahip ülke olarak dikkat çekiyor. trendisfikirleri.com.Yine aynı dönem içinde, 2000 ile 2010 yılları arasında, ülke ekonomisi ortalama yüzde 4.7 büyüdü.

10 yıl öncesine göre çok daha güçlü
bulgaristanBulgar hükümetinin son 10 yıl içinde özel sektör destekli büyümeyi teşvik etmesi ve de yatırım faaliyetleri ekonominin güçlenmesinde etkin oldu. Bulgaristan ekonomik anlamda 10 yıl önceye göre çok daha güçlü konumda. Yeni yollar, demiryolu altyapısının güçlendirilmesi, iş dünyasına gerekli olanakların sağlanması hükümetin attığı olumlu adımlar arasında gösteriliyor. Kamu hizmetlerinin dağıtımının daha iyi yapılması ve ekonomik büyümenin bütün vatandaşlara dağılımının adil şekilde yapılması ise öncelikli amaçlar arasında yer alıyor. Fakat alınan bunca mesafeye rağmen Bulgaristan’ın kişi başına düşen gayri safi gelirinin 5 bin 168 Euro düzeyinde olduğunu, halkın sürekli borç ödemek olarak tanımladıkları sorunlardan şikayetçi olduğunu da ifade etmekte yarar var.

Merkez Bankası’nın verilerine göre 2011 yılının sonundan itibaren dünya ekonomisindeki olumsuz gelişmeler Bulgaristan’ı ihracat kanalından da etkiledi. 2012 yılının ilk çeyreğinde ihracat kaynaklı negatif etkiler kendisini gösterdi. Dış talebin zayıflamasına karşın, hane halkı tüketimindeki artış ve artan yatırım seviyesine bağlı yüksek iç talep, dış talebin zayıf seyrinin yaratmış olduğu sorunları bir bakıma hafifletti. 2012 yılının ilk çeyreğinde hane halkı tüketimi yüzde 0.7 oranında artış yaşandı.

Yılın geneline bakıldığında IMF projeksiyonuna göre, Bulgaristan bu yıl ılımlı büyüme performansı gösterecek ve yüzde 0.8 büyüyecek. Gelecek yıl ise ekonomik aktiviteler hız kazanacak ve büyüme yüzde 1.5′e çıkacak.
bulgaristan1
Avrupa’da yaşanan sorunlar Bulgaristan’da da yakından takip ediliyor. Euro Bölgesi’nde sorunların sürmesi ve de daha uzun yıllar devam edeceğine ilişkin kaygılar Bulgar hükümetini Euro’ya adapte olma sürecini ertelemesine neden oluyor. Amerika’nın önde gelen gazetelerinden Wall Street Journal’ın haberine göre, Ekonomi Bakanı Simeon Djankov, “Euro’ya girme konusunda aceleci davranmanın herhangi bir yararını görmüyorum. Sadece maliyetler var” diye konuşuyor. Yunanistan’ın Avrupa Birliği’nde ve Euro Bölgesi’nde olmasının tüm avantajlarına karşın, kriz döneminde Euro Bölgesi’nde olmasının ciddi dezavantajlarının yaşandığını ve de eğer Yunanlıların Euro’ya bağlı olmasalardı yapılabilecek bir devalüasyon ile krizden daha hızlı çıkabileceğine ilişkin yapılan tartışmaları da hatırlayalım. İşte bu tartışmalarla Euro’ya girme kararı ise 2015 yılı sonrasına bırakıldı.

Bulgaristan umut veriyor
Bulgaristan ekonomisi uluslar arası ekonomi basınında da takip ediliyor. İngiltere’nin önde gelen dergisi The Economist’te, Bulgaristan-Yunanistan karşılaştırmasına yer verildi. Bulgar analist Analist Ivan Krastev dergide yayımlanan demecinde, bundan 20 yıl önce analistlerin Bulgaristan’ın Yunanistan gibi olmasını düşlediğini, bu gün gelinen noktada ise artık Yunanistan’ın gelişmekte olan fakat finansal açıdan disiplinli Bulgaristan’a benzemesi gerekliliğinin üzerinde durdu. (Bulgaristan’ın kamu borcunun gayri safi yurt içi hasılasına oranı yüzde 16 düzeyinde bulunurken aynı oranın Yunanistan’da yüzde 132 olduğunu hatırlatalım).

İşsizlik artış gösterdi
Gelişmekte olan Bulgaristan, küresel krizden olumsuz etkilenen bir durumda. Resmi verilere göre halen yüzde 10.8 olan işsizlik bir ara yüzde 12′ye kadar yükseldi. Geçen Eylül’de ise bu oran %12,5’a çıktı. Fakat bu oran bile Yunanistan ve Sırbistan’daki işsizlik oranının yarısı kadar. Ancak bu işsizlik oranı da yüksek ve bu durum ülkede beyin göçüne neden oluyor. The Economist dergisinin haberine göre 1 milyonun üzerinde Bulgar vatandaşı yurt dışında yaşamayı düşünüyor. Geçen yıl yüzde 1.7 büyüyen Bulgaristan ekonomisinin bu yıl daha da yavaş büyümesi bekleniyor. Ülkede kayıt dışı ekonomisi ise yüzde 30 düzeyinde bulunuyor.trendisfikirleri.com

Karadeniz kıyısında satılmamış yazlık evler
Karadeniz kıyısında da çok sayıda satılmamış yazlık evler bulunuyor. Bu durum 2008-2009 krizinin tüketici davranışları üzerinde sert etkisinden kaynaklanıyor. Aynı zamanda küresel krizin de etkisini yabana atmamalı. Bu evler, Ruslar tarafından kriz öncesinde satın alınıyordu. Fakat şimdi onlardan da yeteri kadar talep gelmiyor. Karadeniz kıyılarındaki evler yeni taliplerini beklerken, Dünya Bankası’nın 2012 yılı beklentilerine ilişkin yaptığı çalışmada Bulgaristan’ın bulunduğu bölgede yaşanan ekonomik sorunların, ülke ekonomisi üzerine olumsuz etkilerinin görüldüğü de ifade ediliyor.

Bütçe açığı daha da gerileyecek
Küresel kriz döneminde Bulgaristan ekonomisini zorlayan bir neden de dünya ekonomisine bağlı olarak sarsıntı sonucunda yeni yatırımlarda azalma söz konusu oldu. İç talebin zayıflığının yanı sıra ihracatın ekonomik büyümeye katkısı azaldı. Çünkü Bulgaristan’ın ticari ilişkilerini yoğun yaşadığı Avrupa ülkelerinde ekonomik durgunluk yaşandı. Hükümet ise halen bütçe disiplinini sağlamaya yönelik çaba içinde. Aslında Bulgaristan’ın bütçe performansı için olumlu ifadeler kullanılabilir.

Fakat yine de Bulgar hükümeti geçen yıl sonu itibarı ile yüzde 2.1 olan bütçe açığını, 2012 yıl sonu itibarı ile yüzde 1.3′e indirmeyi planlıyor. Bu durum harcama tarafının daha temkinli olacağı anlamına gelebilir fakat Bulgaristan’ın gerek kamu yükü gerekse bütçe performansı açısından olumlu bir seyir izlemesi ekonominin gücü olarak da rahatlıkla değerlendirilebilir.

Bulgaristan, AB’ye giriş kapısı
bulgaristan 2Türkiye ile Bulgaristan arasındaki ticari ilişkiler her geçen yıl daha fazla gelişen bir yapıda. Sofya Ticaret Müşavirliği’nden aldığımız bilgilere göre, Türkiye’nin Bulgaristan ile ticaret hacmi geçen yıl sonu itibarı ile 2 milyar 800 milyon euro düzeyinde. Bu rakam 2005 yılında 1 milyar 900 milyon euro düzeyinde bulunuyordu. Bu veriler ışığında iki ülke arasındaki ticaret hacminin son 6 yıl içinde (2005-2011) hızla geliştiğini, kriz döneminde hacimde daralmalar yaşansa da daha sonra toparlamaların olduğunu görüyoruz.

2011 yılında Türkiye’nin Bulgaristan’da gerçekleştirdiği ithalattaki ilk 10 ürün / USD
Türk yatırımcılar için önemli fırsatlar var

Türk firmalarının Bulgaristan’daki faaliyetleri gün geçtikçe artıyor. Bulgaristan, AB üyeliğinin ardından, Türkiye’nin Avrupa’ya açılan kapısı olma konumunu daha da güçlendirdi. Türkiye’nin Avrupa ülkeleriyle yaptığı ticareti karayolu ile taşınan kısmının büyük bir bölümü Bulgaristan üzerinden yapılıyor. İstanbul, Kocaeli ve Bursa gibi Türkiye’nin üretim merkezlerine yakın olması da ciddi bir avantaj olarak görülüyor. 2007 yılından itibare Bulgaristan’ın AB üyeliği ve Türkiye ile AB arasındaki gümrük birliğine dahi olması, bu nedenle ikili ticarette gümrük vergilerinin sıfırlanması, Bulgaristan’da kurumlar ve gelir vergisi oranlarının yüzde 10′a düşmesi gibi gelişmeler, Bulgaristan’ı Türk yatırımcılar gözünde cazip kılıyor. Eylül 2012 tarihi itibarı ile Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası’na kayıtlı Türk sermayeli Bulgar firması sayısı 903, Türk şirketlerinin kayıtlı temsilcilik sayısı ile 342 düzeyinde bulunuyor. Bulgar Yatırım Ajansı verilerine göre de 2000 yılından bu yana Bulgaristan’da yapılan pozitif yatırımlarının sayısı ise 2 bin 36′ya ulaştı.

Bulgaristan’ın 2011 yılındaki ihracatı 20,1 milyar Euro düzeyinde bulunurken, ithalatı ise 21.9 milyar Euro düzeyinde. Bulgaristan’ın toplam ihracatı içinde Türkiye’nin payı yüzde 8.5 iken, Türkiye’den ithalatı içindeki payı yüzde 4.76 seviyelerinde

Bulgaristan’da yatırım teşvikleri

- İşsizlik oranı, Bulgaristan genelindeki işsizlik oranının %35′ini geçen belediyelerde kurulan imalat sanayi işletmelerinde belli şartlar yerine getirildiği taktirde kurumlar vergisinden muafiyet söz konusu olabiliyor.

- Bilgisayar ve yeni üretim ekipmanı amortisman oranları 2 yıl içinde sıfırlanıyor.

- En az 50 kişiye istihdam sağlayacak 5 milyon Euro’nun üzerinde yatırım projelerinde ithal edilecek makina/ekipman için 2 yıl boyunca KDV muafiyeti sağlanıyor.

- Temettü üzerinde %5 vergi kesintisi yapılıyor.

- Kurumlar vergisi %10 oranında.

- Gelir vergisi %10 seviyesinde.

- 10 milyon leva (yaklaşık 5.11 milyon euro) ve üzerindeki yabancı yatırımlar belli koşullara uyduğu müddetçe Bulgaristan Yatırımlar Ajansı’ndan destek alabiliyor. Ancak belli sektörlerde söz konusu limit daha da düşük olabiliyor.
Bulgaristan’da bu sektörlere yatırım yapan kazanır

İnşaat ve İnşaat Malzemeleri

bulgaristanHızlı konutlaşma ihtiyacına bağlı olarak inşaat malzemeleri talebinin büyük kısmı ithalatla karşılanıyor.

Bulgaristan’da inşaat sektörü, 1989′dan sonra ciddi bir oranda küçülmüş, 1997′de tamamlanan projelerin sayısı 1989′dakinin ancak dörtte biri oranında gerçeklelmiştir. Daha sonra tekrar bir çıkış trendi yakalandı. Sektörün yüzde 90′ı özel sektör firmalarından oluşuyor. Ülkede AB üyeliği sonrasında tamamanması gereken altyapı projelerinin yanı sıra konut inşaatı alanında merkezi ve yerel yöntemler tarafından projeler geliştirildi. Diğer yandan emlak piyasasına yabancı yatırımcıların ilgi göstermesi sonucu inşaatlarda ve emlak fiyatlarında artış bekleniyor.

Hızlı konutlaşma ihtiyacına yönelik prefabrik sistemler, pvc kapı-pencere doğramalar, hazır mutfak, çimento, asma tavan, ısıtma-soğutma sistemleri alanları başta olmak üzere inşaat malzemeleri alanında talep büyük ölçüde yabancı sermayeli firmaların üretimi ve ithalat yoluyla karşılanıyor. Ülkenin en büyük çimento fabrikası Devnya Cement, İtalya Italcement tarafından IFC’nin sağladığı 30 milyon dolarlık kredi kullanılarak özelleştirme kapsamında satın alındı.

Bir diğer çimento üreticisi olan Zlatna Panega da, Alman Heidelberger Zement tarafından satın alınmasının ardından modernize ediliyor. Alt yapı projelerinde Gazprom (Rusya)’nın 2013-2015 arasında tamamlayacağı 26 ilyon dolar tutarındaki Güney Hattı projesi ve Struma otoyolu – Sofya metro ihaleleri de dikkat çekiyor.

Tarım, organik yarım, gıda

Ülkenin yüzde 38′i ekilebilir tarım arazisi niteliğinde. Üretim yapılan başlıca tarım ürünleri buğday, arpa, mısır ve üzüm. Ayrıca tütün, şeker kamışı ve ayçiçeği üretimi de yapılıyor. Türk yatırımcıları için Bulgaristan’da arazi almanın tam zamanıdır. Tarım arazi fiyatları bölgelere göre dönümü 250-1000 Euro civarında değişiyor.

Organik üretimi destekleyen AB’nin son uygulamaları sonucu Bulgaristan Tarım Bakanlığı tarafından 16 Eylül 2003′te organik üretim yapan çiftliklere 5 yıllık sübvansiyon sağlandı ve 2009 – 2010 yıllarında organik tarım yapan çiftçi sayısı ikiye katlandı, üretim de önemli ölçüde arttı. Hayvancılık, süt, ve süt mamulleri üretimi de AB fonlarından destekleniyor.

Bulgaristan’da tekstil sektörü

Tekstil sektörü, geçtiğimiz on yıl içerisinde ciddi sıkıntılar yaşamış, ancak ucuz ve kalifiye iş gücüne ilave olarak üretim teknolojisine yapılan yatırımlarla sektör son dönemlerde tekrar canlanmaya başladı. Hazır giyim üretiminde özellikle sözleşme üzerinden çalışmayı tercih eden yabancı firmaların ağırlığı var. Konfeksiyon ihracatı son beş yıl içinde büyük artış kaydetti.trendisfikirleri.com. Diğer yandan Bulgaristan, yılda yaklaşık 35-48 milyon dolar değerinde pamuk ithal ediyor. Yunanistan ve Özbekistan başlıca tedarikçi konumunda.

Bulgaristan’da enerji sektörü

bulgaristanBulgaristan’ın enerji sektörünün üç temel unsuru bulunuyor. Bunlar, nükleer ejerni, konvansiyonel termo-elektrik enerjisi ve hidroelektrik enerji. Başta Yunanistan, Türkiye ve Sırbistan ve Karadağ’a olmak üzere elektrik ihraç etmekte olan Bulgaristan, doğalgazı ise ithal ediyor. AB üyeliği öncesinde enerji üretiminin en az yüzde 8′ini yenilenebilir enerjiden sağlaması gereken Bulgaristan’ın rüzgar enerjisi, hidroelektrik ve jeotermal enerji konusunda potansiyel olmasına karşın, gerekli teknolojisi olmadığı için bu alanlardaki potansiyelini yeterince değerlendirememiş durumda. Bilhassa HES ve yenilenebilir enerji konusunda Türk yatırımcılarının Bulgaristan’da büyük şansları var.

Bulgaristan’daki biodizel pazarının önümüzdeki iki ile üç sene içerisinde yüzde 300 büyüme kaydetmesi bekleniyor. 2006 yılında ülkedeki Biodizel üretimi 140 bin ton civarında. AB üyeliği sonrası dizel uygulamalarının güncellemesi için Lukoil yatırım taahhüt etti. AB, 1990′larda imzalanan bir anlaşma çerçevesinde ülkenin toplam elektrik tüketiminin yüzde 40′ını üreten Kozloduy nükleer satralinin dört reaktörünün kapatılmasını talep etmişti. İlk 4 reaktör kapatıldı, 5. ve 6. üniteler devrede. Bu durum yeni enerji yatırımları şansını artırıyor.

Bulgaristan’da turizm sektörü

Turizm, Bulgaristan ekonomisinde öncelikli sektörlerin başında yer alıyor. Dağ turizmi ve kış turizminin yanı sıra Karadeniz kıyılarında deniz turizmine imkân veren tesisler mevcut. Dağ ve kış turizmi açısında önemli bir bölge olan Pomporova’da bulunan Bor, Snejanka, Rojen Prespa, Panorama, Orfey, Malina otelleri özelleştiriliyor. Diğer yandan Borovetz’de 5-6 tatil köyü, iki adet 4/5 yıldızlı otel ve kayak pisti yapımının yanı sıra Rila dağında 4/5 yıldızlı otel ve butik otel yapımı da planlanıyor.

Gabrovo yerel yönetimi de Uzana’da kayak tesisleri yapılması için yatırımcı arayışında olduğu da belirtiyor.

Karadeniz kıyılarında otel, pansiyon ve villa inşaatının yanı sıra kanalizasyon sistemi iyileştirme projeleri ve turların “charter” uçuşlarına uygun havaalanı inşaatları devam ediyor. Söz konusu çalışmalar özellikle Lozenets, Ahtopol, Sinemorets ve Tsarevo bölgelerinde gözlemleniyor.

Turco Money

No comments yet... Be the first to leave a reply!